Giữa vô vàn loại rau quen thuộc trên mâm cơm Việt, rau lỗ bình nổi lên như một “ẩn số” thú vị của núi rừng. Từ một loài cây dại mọc ven bờ rào, sườn đá hay bên những con suối mát lành, rau lỗ bình ngày nay được ví như “thuốc bổ tự nhiên”, "nhân sâm rừng" bởi giá trị dinh dưỡng.
Rau lỗ bình phân bố chủ yếu ở các vùng núi cao như Tây Bắc và Tây Nguyên. Người ta dễ dàng bắt gặp chúng trên các triền đá ở Tuyên Quang, Cao Bằng hay ven suối ở Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng. Loài rau này ưa môi trường ẩm, mát, chỉ cần có nước là phát triển xanh tốt.
Nhìn bề ngoài, rau lỗ bình có phần giống rau càng cua với thân nhỏ, lá xanh bóng, mềm và mọng nước. Tuy nhiên, nếu nếm thử, người ăn sẽ cảm nhận được vị giòn nhẹ, hơi chua thanh đặc trưng.
Trước đây, rau lỗ bình chỉ xuất hiện trong những bữa cơm giản dị của người dân bản địa. Họ hái rau về luộc, nấu canh hoặc xào tỏi. Vào những ngày nắng nóng, một đĩa rau lỗ bình luộc chấm kho quẹt hay bát canh rau thanh mát không chỉ giúp giải nhiệt mà còn mang lại cảm giác dễ chịu, nhẹ nhàng cho cơ thể.
Những năm gần đây, khi du lịch phát triển, rau lỗ bình dần được nhiều người biết đến hơn. Du khách khi ghé thăm vùng cao, thưởng thức các món ăn từ loại rau này đã nhanh chóng bị chinh phục bởi hương vị độc đáo. Từ đó, rau lỗ bình bắt đầu “xuống phố”, xuất hiện trong thực đơn của nhiều nhà hàng, quán ăn. Không chỉ dừng lại ở món luộc hay xào, người ta còn sáng tạo ra nhiều món hấp dẫn như salad rau rừng, bánh xèo rau lỗ bình, lẩu gà rau lỗ bình… Dù được chế biến theo cách nào, rau vẫn giữ được độ giòn, vị thanh và nét mộc mạc đặc trưng.
Rau lỗ bình còn được xem như một vị thuốc trong dân gian. Nhiều người tin rằng thân và lá của loại rau này có thể hỗ trợ điều trị viêm họng, viêm phế quản, đau nhức xương khớp hay phong tê thấp.
Loài cây hoang dã, rau có sức sống mạnh mẽ, ít sâu bệnh, gần như không cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hay phân bón hóa học. Người trồng chỉ cần giữ đất ẩm, tưới nước đều là rau có thể phát triển nhanh chóng. Nhờ đó, sản phẩm thu hoạch đảm bảo an toàn, phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh, sạch hiện nay.
Nhận thấy tiềm năng kinh tế từ loại rau này, nhiều hộ dân đã bắt đầu nhân giống và trồng rau lỗ bình theo quy mô lớn. Tại một số địa phương như Lâm Đồng, rau được trồng trong nhà kính với hệ thống tưới tự động, cho năng suất ổn định và chất lượng đồng đều. Chỉ sau khoảng 3 tháng, người trồng đã có thể thu hoạch, cung cấp cho thị trường với giá khá cao, có thời điểm lên đến khoảng 100.000 đồng/kg.
Không dừng lại ở việc tiêu thụ trong vùng, rau lỗ bình còn được đưa lên các chợ mạng, sàn thương mại điện tử và vận chuyển đến nhiều thành phố lớn. Người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng những sản phẩm tự nhiên, ít qua xử lý, vì vậy rau lỗ bình nhanh chóng trở thành “hàng hot”.
