Một nghiên cứu quy mô lớn đăng trên tạp chí General Psychiatry cho thấy những người tiếp xúc với ánh sáng ban ngày ở cường độ cao có nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ thấp hơn. Phát hiện này nhấn mạnh vai trò tiềm năng của thói quen sinh hoạt ngoài trời đối với sức khỏe não bộ.
Ánh sáng tự nhiên không chỉ giúp cơ thể điều chỉnh nhịp sinh học mà còn có thể liên quan đến sức khỏe nhận thức khi con người bước vào tuổi già. Một nghiên cứu mới với hơn 87.000 người trưởng thành cho thấy thời lượng tiếp xúc với ánh sáng ban ngày có thể là yếu tố đáng chú ý khi đánh giá nguy cơ sa sút trí tuệ.
Công trình được công bố trên tạp chí General Psychiatry, phân tích dữ liệu từ 87.577 người sử dụng thiết bị đeo cổ tay có tích hợp cảm biến gia tốc và đo cường độ ánh sáng. Nhờ đó, nhóm nghiên cứu có thể theo dõi mức độ tiếp xúc ánh sáng của người tham gia cả ban ngày lẫn ban đêm.
Trong thời gian theo dõi trung vị 8,1 năm, có 741 trường hợp được chẩn đoán mắc chứng sa sút trí tuệ.
Thiếu ánh sáng ban ngày là dấu hiệu đáng chú ý
Kết quả cho thấy những người tiếp xúc với ánh sáng ban ngày ở mức trung bình trên 1.000 lux có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ thấp hơn 16% so với nhóm đối chiếu. Đây là cường độ ánh sáng tương đương một ngày nhiều mây khi ở ngoài trời. Đáng chú ý, thời gian tiếp xúc với ánh sáng mạnh hơn, từ 5.000 lux trở lên, cũng liên quan đến mức nguy cơ thấp hơn.
Ngược lại, nhóm chỉ tiếp xúc với ánh sáng mạnh dưới 0,7 giờ mỗi ngày, tương đương 42 phút, ghi nhận một dấu hiệu đáng quan tâm. Theo các nhà nghiên cứu, yếu tố này có khả năng dự báo nguy cơ sa sút trí tuệ nổi bật hơn sáu yếu tố nguy cơ đã được xác lập trước đó.
Một điểm khác biệt là nghiên cứu không tìm thấy mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa mức độ tiếp xúc ánh sáng ban đêm và nguy cơ mắc bệnh. Điều này gợi ý ánh sáng ban ngày có thể đóng vai trò riêng trong mối liên hệ được quan sát.
Thêm lý do duy trì vận động ngoài trời
Theo tác giả liên hệ Hongliang Feng thuộc Đại học Y Quảng Châu (Trung Quốc), mức độ tiếp xúc ánh sáng ban ngày có thể trở thành một chỉ dấu mới trong đánh giá nguy cơ sa sút trí tuệ.
Đối với người thường xuyên tập luyện, kết quả này là thêm một lý do để duy trì thói quen vận động ngoài trời phù hợp, thay vì dành phần lớn thời gian trong không gian thiếu ánh sáng tự nhiên. Đi bộ, đạp xe nhẹ hoặc tập thể dục buổi sáng có thể giúp tăng cơ hội tiếp xúc ánh sáng ban ngày, đồng thời duy trì hoạt động thể chất.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh nghiên cứu chỉ ghi nhận mối liên hệ, chưa chứng minh tiếp xúc nhiều ánh sáng tự nhiên trực tiếp ngăn ngừa sa sút trí tuệ. Những yếu tố khác trong lối sống và sức khỏe cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả. Vì vậy, ánh sáng ban ngày nên được xem là một yếu tố đáng quan tâm trong bức tranh tổng thể về sức khỏe não bộ, không phải biện pháp phòng bệnh độc lập.
