Nhiều người có thói quen vừa nghe nồi chuyển từ chế độ "Cook" sang "Warm" đã mở nắp, xới cơm và dùng ngay. Một số khác lại để nồi giữ ấm trong nhiều giờ hoặc phủ khăn lên nắp để giữ nhiệt.
Tuy nhiên, những cách sử dụng này không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả như mong muốn. Có những thao tác chỉ cần thay đổi vài phút cũng giúp cơm ngon hơn, đồng thời hạn chế lãng phí điện và bảo đảm an toàn khi sử dụng.
Mở nắp và xới cơm ngay khi vừa chín
Khi nồi cơm điện vừa chuyển sang chế độ giữ ấm, nhiều người lập tức mở nắp để xới cơm. Thực tế, cơm vừa chín vẫn cần một khoảng thời gian ngắn để hơi ẩm phân bố đều hơn trong nồi.
Nghiên cứu công bố tháng 6/2026 trên Journal of Food Process Engineering của các nhà khoa học thuộc Đại học Sonoda, Nhật Bản, đã đo độ ẩm tại 6 vị trí khác nhau trong một nồi cơm điện cao tần.
Kết quả cho thấy lượng nước trong nồi có thể không phân bố đồng đều ngay sau khi cơm chín. Mức độ hồ hóa tinh bột - quá trình gạo chuyển thành cơm - cũng có sự khác biệt giữa các vị trí.
Do đó, thay vì mở nắp ngay để hơi nước thoát ra nhanh, người dùng có thể giữ nắp đóng thêm khoảng 5-10 phút. Sau đó, xới nhẹ cơm từ dưới lên để hơi ẩm được phân bố lại, giúp hạt cơm có kết cấu đồng đều và ngon hơn.
Dùng nước ấm với mục đích tiết kiệm điện
Một số mẹo gia đình cho rằng sử dụng nước ấm khoảng 60 độ C để nấu cơm có thể giúp giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ. Tuy nhiên, cách tính này chưa tính đến năng lượng cần thiết để làm nóng nước trước khi cho vào nồi.
Về nguyên lý, nếu sử dụng nước đã được làm nóng sẵn, nồi cơm điện sẽ mất ít năng lượng hơn để đưa nước và gạo đến nhiệt độ cần thiết. Nhưng nếu nước ấm được tạo ra bằng cách sử dụng thêm điện từ ấm siêu tốc hoặc thiết bị khác, tổng mức tiêu thụ năng lượng chưa chắc giảm.
Ngoài ra, nhiệt độ nước cũng không phải yếu tố có thể áp dụng giống nhau cho mọi loại gạo và mọi mẫu nồi cơm điện. Tỷ lệ nước phù hợp còn phụ thuộc vào loại gạo, lượng gạo và chương trình nấu.
Vì vậy, cách đơn giản nhất là sử dụng đúng lượng nước và lựa chọn chương trình nấu theo hướng dẫn của nhà sản xuất, thay vì áp dụng những mẹo tiết kiệm điện chưa được kiểm chứng trong từng trường hợp cụ thể.
Để chế độ giữ ấm quá lâu
Sau khi cơm chín, nồi cơm điện thường tự động chuyển sang chế độ "Warm" để duy trì nhiệt độ. Chế độ này thuận tiện nếu gia đình chưa dùng cơm ngay, nhưng không có nghĩa nồi có thể giữ ấm liên tục mà không tiêu thụ điện.
Ở chế độ giữ ấm, công suất hoạt động thấp hơn nhiều so với lúc nấu, song thiết bị vẫn sử dụng điện trong suốt thời gian duy trì nhiệt độ.
Một nghiên cứu được thực hiện năm 2012 bởi hai nhà khoa học Nhật Bản Toshie Tsuda và Kunimitsu Sato cho thấy một nồi cơm điện tiêu thụ trung bình khoảng 63 kWh điện mỗi năm. Thời gian sử dụng chế độ giữ ấm là một trong những yếu tố góp phần vào mức tiêu thụ này.
Không chỉ ảnh hưởng đến điện năng, việc giữ cơm nóng trong nhiều giờ còn có thể làm thay đổi kết cấu của hạt cơm. Cơm dễ trở nên khô, cứng hoặc mất đi độ thơm ngon ban đầu.
Nếu gia đình không có nhu cầu ăn ngay, nên cân nhắc tắt nồi và bảo quản cơm phù hợp thay vì để chế độ giữ ấm kéo dài hàng giờ.
Phủ khăn lên nồi để giữ nhiệt
Phủ khăn lên nắp nồi cơm điện là một mẹo được một số gia đình áp dụng với mong muốn giữ nhiệt lâu hơn hoặc hạn chế thất thoát hơi nóng. Tuy nhiên, đây không phải cách sử dụng được khuyến khích.
Các nhà sản xuất thiết bị gia dụng lớn như Panasonic và Toshiba đều đưa ra cảnh báo không dùng khăn hoặc vật dụng khác che phủ nắp nồi, đặc biệt là khu vực van thoát hơi trong quá trình nấu và giữ ấm.
Nồi cơm điện được thiết kế để hơi nước thoát ra theo một đường nhất định. Nếu lỗ thoát hơi bị che kín, hơi nước và nhiệt có thể bị giữ lại, ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị. Trong một số trường hợp, nhiệt và hơi nước tích tụ còn có thể làm biến dạng hoặc đổi màu phần vỏ, ảnh hưởng đến các bộ phận bên trong.
Đáng chú ý, hơi nước nóng thoát ra từ van có thể gây bỏng nếu người dùng đưa tay hoặc mặt lại gần. Vì vậy, không nên dùng khăn, vải hay bất kỳ vật dụng nào phủ kín nồi trong lúc thiết bị đang hoạt động.
Dùng nồi cơm điện đúng cách để cơm ngon và an toàn hơn
Những thói quen nhỏ trong quá trình sử dụng nồi cơm điện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cơm, lượng điện tiêu thụ và độ bền của thiết bị. Thay vì áp dụng các mẹo truyền miệng, người dùng nên ưu tiên hướng dẫn đi kèm sản phẩm.
Sau khi cơm vừa chín, có thể chờ thêm vài phút rồi mới xới; không nên để chế độ giữ ấm quá lâu khi không cần thiết; đồng thời tuyệt đối không che kín van thoát hơi hoặc phủ khăn lên nồi khi đang hoạt động.
Đây đều là những thay đổi đơn giản nhưng giúp việc sử dụng nồi cơm điện hiệu quả và an toàn hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
