Những giá trị sống, cách suy nghĩ và thái độ của người lớn được truyền sang con không chỉ qua lời dạy, mà còn qua từng hành động đời thường.
Đôi khi, có những “sự nghèo nàn” vô hình trong nhận thức và cách ứng xử của bố mẹ trong cách nhìn nhận đúng sai, sự trung thực hay lòng tôn trọng người khác.
Những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy lại âm thầm ảnh hưởng đến quá trình trưởng thành và định hình nhân cách của trẻ mỗi ngày. Theo đó, những bố mẹ này khó nuôi dạy con cái ngoan, thành tài như ý muốn.
Tính cách kém - Thích lợi dụng những điều nhỏ nhặt
Trẻ em thường xem hành vi của bố mẹ như một chuẩn mực đúng đắn. Khi thường xuyên chứng kiến người lớn tận dụng lợi thế cho bản thân, trẻ dễ hình thành suy nghĩ rằng nếu không tranh phần hơn thì mình đang bị thiệt thòi.
Lâu dần, các em có thể trở nên tính toán, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân khi giao tiếp với người khác, khiến việc xây dựng những mối quan hệ chân thành trở nên khó khăn hơn.
Thực chất, kiểu “khôn vặt” này được nuôi dưỡng từ thói quen thích chiếm lợi nhỏ trước mắt. Khi trẻ chỉ chăm chăm vào cái lợi tức thời, các em sẽ khó nhìn thấy giá trị lâu dài của sự tin tưởng và uy tín, có thể đánh mất những điều lớn lao chỉ vì những lợi ích nhỏ.
Thói quen xấu: Nghiện điện thoại di động
Một người mẹ than phiền rằng con mình không thích học, hầu hết thời gian chỉ dùng điện thoại và khó tập trung ngồi vào bàn học. Thực tế, trong lúc con học, người mẹ thường ngồi cạnh, nhưng hầu hết thời gian xem phim và lướt video trên điện thoại.
Người bố ở phòng khách cũng dùng điện thoại với âm lượng lớn, thỉnh thoảng còn bật cười vui vẻ.
Câu trả lời ấy phần nào đã lý giải vì sao đứa trẻ không còn hứng thú với việc học.
Nhiều bậc bố mẹ nghĩ rằng học tập là trách nhiệm riêng của con. Vì vậy, cố gắng cho con đi học thêm, mua đủ sách vở.
Nhưng điều dễ bị bỏ quên chính là vai trò làm gương của cha mẹ, những “người thầy” gần gũi và có ảnh hưởng lớn nhất trong cuộc đời trẻ.
Khi bố mẹ không có thói quen học hỏi hay dành phần lớn thời gian rảnh cho những hình thức giải trí thụ động, trẻ sẽ âm thầm hiểu rằng việc học không thực sự quan trọng. Trong môi trường như vậy, trẻ khó cảm nhận được niềm vui khám phá tri thức, dần trở nên thờ ơ với việc đọc.
Thực tế, thái độ học tập của bố mẹ có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của con cái. Xây dựng một gia đình yêu học không có nghĩa bố mẹ phải học hành vất vả, mà đơn giản là duy trì thói quen đọc sách, học điều mới và biết hoàn thiện bản thân. Chính bầu không khí ấy sẽ nuôi dưỡng động lực học tập tự nhiên cho trẻ.
Trong chương trình truyền hình thực tế, một học sinh lớp bốn tên Li Langyi từng than phiền rằng mẹ mình học quá chăm chỉ. Dù bận rộn công việc, mẹ em vẫn dành thời gian ôn thi cao học mỗi ngày. Khi con phàn nàn, bà nhẹ nhàng nói: “Chúng ta là một đội, không ai bị bỏ lại phía sau. Con cố gắng học tập, và mẹ cũng vậy.”
Thái độ sống tiêu cực: Bố mẹ hay phàn nàn, trách mắng con cái
“Công việc này thật tệ, lương thấp mà sếp lại khó tính!”
“Sao con lại vụng về vậy, chuyện nhỏ thế mà cũng không làm được?”
Trong nhiều gia đình, những lời than phiền dường như trở thành câu nói quen thuộc mỗi ngày. Tuy nhiên, ít ai nhận ra rằng cảm xúc tiêu cực từ sự phàn nàn có thể âm thầm lan sang trẻ nhỏ, giống như một luồng không khí nặng nề làm hao mòn sự tự tin và niềm hy vọng của con.
Khi gia đình luôn tràn ngập những lời trách móc và oán trách, bầu không khí trở nên căng thẳng và u ám. Trẻ lớn lên trong môi trường ấy dễ hình thành góc nhìn tiêu cực về cuộc sống, khó nhận ra điều tốt đẹp xung quanh. Dần dần, các em có thể trở nên bi quan, hay bất mãn và quen phản ứng bằng sự than phiền thay vì tìm cách giải quyết vấn đề.
Ngược lại, những bậc bố mẹ tích cực, dùng hành động để cho con thấy rằng: gặp vấn đề không đáng sợ, điều quan trọng là bình tĩnh tìm cách vượt qua. Trong môi trường gia đình tích cực như vậy, trẻ dễ phát triển sự lạc quan, lòng dũng cảm và niềm tin vào bản thân.
Thực chất, nuôi dạy con cũng chính là hành trình hoàn thiện bản thân của bố mẹ. Mỗi thói quen, thái độ sống của người lớn đều âm thầm ảnh hưởng đến cách trẻ nhìn nhận thế giới.
Những “sự nghèo nàn” trong suy nghĩ, như thói quen than phiền, tư duy tiêu cực hay thiếu niềm tin tưởng chừng nhỏ bé nhưng có thể dần làm hao mòn năng lượng, đánh mất sự tự tin và giới hạn sự phát triển của trẻ.
Nếu mong con trưởng thành mạnh mẽ và hạnh phúc, điều bố mẹ có thể bắt đầu chính là nuôi dưỡng một môi trường sống tích cực, nơi lời nói mang theo sự động viên và trái tim luôn hướng về ánh sáng. Khi lớn lên trong nguồn năng lượng ấy, trẻ cũng sẽ học được cách trở thành người mang ánh sáng cho cuộc đời mình.
